Humor is een kracht

Ooit al zo hard moeten lachen dat de tranen over je wangen rolden? Dan ken je ongetwijfeld de kracht van de lach. Anders dan dieren, kunnen wij als mens humor ervaren en dit met elkaar delen. We zijn ons zelden bewust van dit geschenk dat ons hart verwarmt. Wat als lachen niet alleen leuk is, maar ook nog eens je gezondheid kan verbeteren? Humor verbetert de mentale gezondheid.

Stressverlichting

Wanneer we lachen voltrekt zich een heel chemisch proces in ons lichaam. Lachen stimuleert de hypothalamus, een klein belangrijk gebied in het midden van de hersenen. Deze produceert een hoop hormonen en stoffen die gunstig zijn voor de gezondheid en het welzijn van lichaam en geest: endorfine, serotonine, dopamine, Natural Killer-cellen, immunoglobulinen A en antistoffen.

Serotonine wordt vaak het gelukshormoon genoemd. Het vermindert het cortisolgehalte in het bloed, heeft een kalmerende werking en helpt je te ontspannen. Het zorgt voor een gelukzalig, euforisch gevoel. Dopamine is, net als serotonine, een neurotransmitter. Dopamine heeft echter een opwekkend effect. Het wekt gevoelens van plezier en energie op. Met andere woorden, lachen brengt in ons lichaam een combinatie van ontspanning en aangename opwinding teweeg. En is daarmee het goedkoopste, gezondste, antistressmiddel dat er bestaat.

Positieve emoties

Maar ook op een niet-chemische manier helpt humor bij het verminderen van angst en stress. Het stimuleert positieve emoties en vermindert negatieve gedachten en gevoelens. Door dingen met een humoristische blik te benaderen, kan iemand afstand nemen van de intensiteit van zijn gevoelens en makkelijker met moeilijke situaties omgaan. Gevoelens van depressie en/of angst worden tijdelijk opzij gezet. Je gaat meer relativeren en erkennen dat er zelfs in moeilijke tijden ruimte is voor lichtheid en lachen.

Er gebeuren soms erge dingen in het leven, maar veel dingen kun je toch niet veranderen. Je kan sommige zaken dus beter zo luchtig mogelijk opnemen en er eens goed mee lachen, als het even kan. Dat is wat komieken eigenlijk de hele tijd doen: lachen met hun eigen miserie. Ze helpen ons om het leven van de positieve kant te bekijken. Bij het ontwikkelen van een positieve kijk, creëer je een sterkere weerbaarheid ten opzichte van tegenslagen. Onderzoek aan de Open Universiteit Heerlen, toont aan dat humor een gunstig effect heeft op ons competentiegevoel en zelfvertrouwen. Kortom, we voelen ons beter in ons vel en veerkrachtiger.

Sociale verbinding

Of het nu romantische, zakelijke, of vriendschappelijke relaties zijn of familiebanden, samen lachen schept een band. Met humor kun je vertrouwen en intimiteit opbouwen. Het is bovendien het ideale ingrediënt in een liefdesrelatie. Humor kan de vonk doen overslaan, de aantrekkingskracht versterken en een gevoel van avontuur en plezier creëren, wat de relatie spannend houdt. Wist je dat lachende mensen veelal aantrekkelijker overkomen en meer voor elkaar krijgen?

Onderzoek bevestigt dat mensen veel meer lachen in gezelschap dan wanneer ze alleen zijn. Het is een groepsgebeuren. Lachen is een evolutionair mechanisme om sociaal gedrag te stimuleren. De functie van lachen is om heel snel een positieve stemming op te wekken in een groep mensen. Dat stelde onze voorouders in staat om met dagelijkse stress en conflicten om te gaan. Want conflicten en stressvolle situaties zijn nu eenmaal eigen aan relaties, aan het leven. Humor kan helpen de spanning te verminderen en moeilijke situaties minder zwaar maken. Het verbetert de communicatie omdat het zorgt voor een ontspannen sfeer. Mensen voelen zich meer op hun gemak om zichzelf te zijn en zich uit te drukken wanneer er een humoristische toon in het gesprek zit.

Humor versterkt het immuunsysteem

Verhoogde immuniteit

Er is onderzoek dat suggereert dat lachen de productie van bepaalde antilichamen en immuuncellen, zoals T-cellen (type witte bloedcellen) bevordert. Deze antilichamen helpen je lichaam om infecties en ziekten te bestrijden. Lachen heeft verder ook een ontstekingsremmend effect en helpt bij allergieën.

Betere bloedcirculatie 

In het tv-programma “Ook getest op mensen” wees een wetenschappelijk onderzoek uit dat lachen, o.a. onder invloed van endorfines, de diameter van de bloedvaten vergroot wat de bloeddoorstroming verhoogt en de bloeddruk doet dalen. Lachen bevordert dus ook onze bloedsomloop. Het effect was volgens de onderzoekers vergelijkbaar met een looptraining.

Workout

Dit kan je echt letterlijk nemen. Lachen is een goede workout voor hart, spieren en bloedvaten. Bij hard lachen moeten de buik- en borstspieren hard werken. Heb je het ook al eens meegemaakt dat je zelfs spierpijn kunt hebben van het lachen? Je verbrandt ook meer calorieën. Met 10 à 15 minuten lachen verbrand je 10 tot 30 calorieën. Een vermageringskuur is het niet, maar alle beetjes helpen.

Ademhaling

Lachen zorgt voor diepe ademhalingen, wat de longfunctie verbetert en de toevoer van zuurstof naar het lichaam verhoogt. Dit kan je immuunsysteem ook indirect versterken door de zuurstofopname en het functioneren van de organen te verbeteren.

Humor vermindert fysieke pijn

Pijnstiller

Endorfines zorgen niet alleen voor een gelukzalig gevoel, ze hebben blijkbaar ook een pijnstillend effect. Ze werken namelijk op dezelfde receptoren in de hersenen als morfine. Al is er wel een verschil: morfine is fysiek verslavend, endorfines niet. Ideaal dus voor een HSP, me dunkt! Het gebruik van humor als pijnstiller is van alle tijden. Griekse artsen in de Oudheid stuurden hun patiënten wel eens naar komedies, als onderdeel van hun behandeling. De veertiendeeeuwse chirurg Henri de Mondeville gebruikte humor om de pijn te verzachten na operaties. Hij vroeg aan familieleden van de patiënt om zoveel mogelijk grappen te vertellen. Recent onderzoek toont aan dat lachen inderdaad een pijnstillend effect heeft.

Humor in de zorg

Clowns

Humor wordt dan ook steeds meer ingezet in de zorgsector. Het is een trend die aan het toenemen is. De Cliniclowns bestaan intussen al meer dan 25 jaar. Zij brengen afleiding en plezier aan kinderen die door ziekte en/of handicap in een ziekenhuis moeten verblijven en daardoor weinig contact hebben met hun eigen leefwereld. Door middel van improvisatie proberen de clowns binnen de vier muren van een ziekenhuiskamer deze leefwereld terug tot leven te roepen.De laatste jaren is er ook steeds meer aandacht voor clowns bij personen met dementie zoals we zien bij de Demiclowns. De clown speelt hier een cruciale rol. Met zijn openheid en onwetendheid betreedt hij zonder oordeel de wereld van mensen met dementie. In deze ontmoeting ontstaat iets heel bijzonders: De clown weet het niet, maar erkent en versterkt wat de persoon mét dementie wel weet. Hiermee geeft hij hun identiteit en zelfvertrouwen terug. Ze voelen zich opnieuw gehoord, gezien en verbonden.

Lachyoga

Hier en daar bestaan er verenigingen die lachyoga aanbieden. Lachyoga (Hasya Yoga) is een meditatievorm die oorspronkelijk uit India komt. Met deze meditatie zou je mentale ontspanning kunnen bereiken en kunnen genieten van het moment. De therapie gaat ervan uit dat er zonder reden gelachen wordt. Zo’n sessie verloopt in 3 fasen:

· Lichamelijke ontspanning;

· Het eigenlijke lachen: startend met een glimlach tot lachen met je hele lichaam;

· Bewustwording van stilte en de uitwerking op het lichaam.

We lachen niet omdat we blij zijn, maar we zijn blij, omdat we lachen! Deze omkering is het geheim. De Indiase arts dr. Madan Kataria introduceerde dit concept in 1995 in Mumbai. Lachyoga is nu wereldwijd actief.

Humor en hoogsensitiviteit

Hoe zit het dan met humor bij HSP’s? Omdat ze vaak diepere emoties ervaren en gevoeliger zijn voor subtiele signalen, kunnen ze humor op een intensere manier beleven. Dit kan zowel een voordeel als een uitdaging zijn. HSP’s plaatsen humor in een diepere context. Ze genieten van subtiele, ingewikkelde grappen die anderen misschien niet begrijpen. Ze vinden humor in kleine, vaak over het hoofd geziene details van het dagelijks leven. En omdat ze zich goed kunnen inleven in anderen, kunnen ze vaak goed humor gebruiken om anderen op hun gemak te stellen of om met hen verbinding te maken.

De uitdaging voor HSP’s ligt vooral bij de soort humor die soms te ruw of te intens kan zijn. Zo kunnen bijvoorbeeld sarcasme of grappen die anderen kwetsen, harder binnenkomen. Soms gaan HSP’s diep analyseren waardoor ze de lichte kant van humor missen. Of ze geven de onderliggende betekenis van een grap meer gewicht dan eigenlijk bedoeld was.Gelukkig kunnen wij allen meegenieten van HSP’s die met hun fijngevoeligheid en empathie mensen op een ontroerende manier met humor weten te raken. Zo ken ik enkele HSP’s die uitstekende komieken zijn.

Uit de Cocon van juni 2025